លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិត លី ស្រីវីណា បានអះអាងថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃមានមនុស្សជាច្រើននាក់តែងតែត្អូញថា ពួកគេមានកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមទាបជាញឹកញាប់ដែលនៅពេលនោះពួកគេមានអារម្មណ៍ញ័រដៃញ័រជើង ត្រជាក់ចុងដៃចុងជើង ឈឺក្បាលខ្លាំង វិលមុខ ធេងធោង ខ្លះរកកល់ចង់ដួល ឬចង់សន្លប់ជាដើម។ បើនៅពេលនោះមិនប្រញាប់រកនំចំណីផ្អែមៗ ទទួលទានបន្ទាន់នោះទេ ពួកគេខ្លាចក្រែងនឹងមានបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗដល់សុខភាព។
ជារឿយៗ ពួកគេត្រូវចូលពេទ្យ ហើយមិនមានដំណោះស្រាយណាមួយមានប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែងទេ គឺត្រូវរស់នៅរំពឹងទៅលើអាហារសម្បូរជាតិស្ករខ្ពស់ ដែលងាយឡើងទម្ងន់ដែលវាជាកត្តាប្រឈមនឹងជំងឺលើសឈាម លើសជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ជំងឺបេះដូង ខ្លាញ់ញុកថ្លើម ឈឺសន្លាក់ជាដើម។
លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិត បានពន្យល់ថា វាអាចជាជំងឺធ្លាក់ជាតិស្ករ១ប្រភេទ Reactive Hypoglycemia ជំងឺនេះវាជាប្រភេទជំងឺតំណពូជ ងាយនឹងរុករកឲ្យឃើញជាក់ច្បាស់ ហើយការព្យាបាលគឺផ្អែកទៅលើរបៀបញុំាអាហារ ដែលអាចនឹងបង្រៀនអ្នកជំងឺឲ្យយល់ដឹងច្បាស់ រួចអនុវត្តវិធីព្យាបាលដោយខ្លួនឯង អាចរស់នៅបានយ៉ាងធម្មតាដោយមិនមានបញ្ហាដល់សុខភាព។
តើជំងឺខ្វះជាតិស្ករជាជំងឺអ្វី?
ជំងឺខ្វះជាតិស្ករ គឺជារោគសញ្ញានៃការធា្លក់ជាតិស្ករដល់កម្រិតក្រោម 70mg/dl ក្នុងអំឡុងពេលពី២ទៅ៤ម៉ោង ក្រោយការញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិស្ករខ្ពស់ច្រើនពេក ហើយកើតទៅលើមនុស្សដែលមិនមែនជាអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមទេ។
តើមូលហេតុអ្វីបានជាមានជំងឺខ្វះជាតិស្ករ?
ជំងឺខ្វះជាតិស្ករ (Reactive hypoglycemia) ជាជំងឺតំណពូជ (មានន័យថាមនុស្សម្នាក់កើតមកមានជំងឺខ្វះជាតិស្ករតាំងពីកំណើត ទោះជាមិនមានសមាជិកក្រុមគ្រួសារគាត់មានជំងឺនេះក៏ដោយ)។
ដោយសារកត្តាតំណពូជ អាហារដែលសម្បូរទៅដោយជាតិស្ករច្រើនលើសចំនួន ធ្វើឲ្យលំពែងផលិតជាតិអ៊ីនស៊ូលីនច្រើន ហើយអ៊ីនស៊ូលីន នៅតែបន្តចេញមិនឈប់ រហូតធ្វើឲ្យជាតិស្ករធ្លាក់ជ្រុល (អ៊ីនស៊ូលីន ជាសារជាតិធ្វើឲ្យចុះជាតិស្ករ។ កង្វះអ៊ីនស៊ូលីនធ្វើឲ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់ និងកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម)សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានកត្តាតំណពូជបែបនេះ អ៊ីនស៊ូលីននឹងត្រូវឈប់បញ្ចេញនៅពេលដែលជាតិស្ករធ្លាក់ជិតដល់៧០mg/dl ហើយបញ្ចេញជាតិ glucagon ជំនួសដើម្បីដំឡើងជាតិស្ករ និងថែរក្សាជាតិស្ករក្នុងកម្រិតសុវត្ថិភាពរហូតដល់យើងញ៉ាំអាហារជាថ្មី។
តើជំងឺខ្វះជាតិស្ករមានរោគសញ្ញាដូចម្តេច?
មនុស្សម្នាក់ៗមានរោគសញ្ញាខុសៗ គ្នា ក្នុងចំណោមនេះ៖
- ញ័រទ្រូង - ញ័រដៃញ័រជើង
- ភ័យ - វង្វេងវង្វាន់
- ញាក់សាច់ដុំ - ប្រកាច់
- វិលមុខ - ឈឺក្បាល
- ស្រវាំងភ្នែក - បែកញើសស្អិត
- អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ (ល្វើយ)
- ត្រជាក់ចុងដៃចុងជើង
- មានអារម្មណ៍ឃ្លានខ្លាំង
- ងងឹតមុខ និង សន្លប់
តើត្រូវធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបែបណា?
១. Whipple Criteria:
- មានរោគសញ្ញាធ្លាក់ជាតិស្ករមួយឬច្រើនក្នុង ចំណោម រោគសញ្ញាខាងលើ
- ជាតិស្ករធ្លាក់នៅក្រោម ៧០mg/dl ក្នុងអំឡុងពេលមានរោគសញ្ញាខ្វះជាតិស្ករណាមួយ
- អ្នកជំងឺ នឹងបាត់រោគសញ្ញាក្រោយពីញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិស្កររួចភ្លាម
២. OGTT គឺជាការធ្វើតេស្តមួយប្រភេទ ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកជំងឺត្រូវបូមឈាមមុន និងក្រោយញ៉ាំជាតិស្ករ៧៥ក្រាមរៀងរាល់១ម៉ោងម្តងចំនួន៥ដង។ បើជាតិស្ករចាប់ផ្តើមធ្លាក់នៅម៉ោងទី២ ហើយបន្តធ្លាក់ម៉ោងទី៣នោះអ្នកជំងឺមានជំងឺធ្លាក់ជាតិស្ករ។
៣. Hyperglucidic breakfast test គឺជាការធ្វើតេស្តម្យ៉ាងទៀត ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកជំងឺជួសជាតិស្ករមុនញ៉ាំអាហារ បន្ទាប់មកញ៉ាំអាហារពេលព្រឹកច្រើនលើសលប់ (ឧទាហរណ៍ បាយ ឬគុយទាវ ចាខ្វៃ កាហ្វេទឹកដោះគោ...) បន្ទាប់មកត្រូវជួសជាតិស្ករនៅចុងដៃរៀងរាល់មួយម៉ោងម្តងចំនួន៤ដង។ (បើជាតិស្ករចាប់ផ្តើមធ្លាក់នៅម៉ោងទី២ ហើយបន្តធ្លាក់ម៉ោងទី៣រហូតទាបជាងជាតិស្ករមុនញ៉ាំអាហារ នោះអ្នកជំងឺមានជំងឺធ្លាក់ជាតិស្ករ)។
ចំណាំៈ សម្រាប់មនុស្សខ្លះ ជាតិស្ករចាប់ផ្តើមឡើងវិញបន្តិចម្តង ចាប់ពីម៉ោងទី៤ និងម៉ោងទី៥ រីឯអ្នកខ្លះ គឺមិនឡើងទេ បើគ្មានការញ៉ាំជាតិស្ករ ឬការជួយសង្គ្រោះទាន់ពេល នោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។
មូលហេតុមកពីមានប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចបញ្ចេញជាតិ glucagon មកបំបែកស្ករចេញពីស្តុក ដូចជាពីក្នុងថ្លើម និងសាច់ដុំ។
វិធីទី៣ អ្នកជំងឺអាចធ្វើនៅផ្ទះដោយខ្លួនឯង ដោយជួសជាតិស្ករចុងម្រាម ប៉ុន្តែត្រូវត្រៀមអាហារទុក ក្នុងករណីមានធ្លាក់ជាតិស្ករជ្រុល។
កម្រិតជាតិស្ករធម្មតាក្នុងឈាម សម្រាប់អ្នកមានសុខភាពល្អមានដូចខាងក្រោម
- ជាតិស្ករមុនអាហារព្រឹកស្ថិតនៅចន្លោះប្រមាណ ៨៥-១១០mg/dl
- ជាតិស្ករ១ម៉ោងក្រោយអាហារ<១៨០mg/dl
- ជាតិស្ករ២ម៉ោងក្រោយអាហារ<១៤០mg/dl
តើត្រូវព្យាបាលដូចម្តេចដើម្បីចៀងវាងកើតជំងឺខ្វះជាតិស្ករ?
១. សំខាន់បំផុតត្រូវចៀសវាងអាហារដែលសម្បូរជាតិស្ករច្រើន ហើយដែលរំលាយនិងជ្រាបលឿនដូចជា បាយស ស្ករស ស្ករត្នោត ពោត ស្ករពោត ស្ករអំពៅ នំបុ័ងស បង្អែម តាំងហ៊ុន គុយទាវ ទឹកស៊ីរ៉ូផ្អែម ទឹកផ្លែឈើ ផ្លែឈើកំប៉ុង សូដា ភីហ្សា ទឹកឃ្មុំ ម៉ីអ៊ីតាលីស (ជាអាហារក្រុម Simple carbs)។ យ៉ាងហោច កុំបរិភោគអាហារក្រុមនេះច្រើនមុខ ក្នុងពេលតែមួយ ពីព្រោះអាហារខាងលើនេះជ្រាបចូលក្នុងឈាមភ្លាមៗយ៉ាងគំហុក ក្រោយបរិភោគរួចភ្លាម ដូច្នេះវាភ្ញោចលំពែងឲ្យផលិតអ៊ីនស៊ូលីនលឿន និងយ៉ាងច្រើន ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមធ្លាក់លឿន និងធ្លាក់ជ្រុល។
២. ជំនួសអាហារក្រុមទី១ (Simple Carbs)ទៅជាអាហារក្រុមទី២ (Complex Carbs) វិញដូចជា អង្ករសម្រូប ពុទ្រា ដំឡូងជ្វា ក្រូចថ្លុង ប៉េងប៉ោះ ស្ពៃក្ដោប ផ្កាខាត់ណា ការ៉ុត ផ្លែប៉ោម ខ្ទឹម បារាំង ត្រប់ និង ដំឡូងបារាំងជាដើម។ (Google បន្ថែមដោយខ្លួនឯង ប្រភេទអាហារក្រុមទី១: Simple Carbs និងក្រុមទី២: Complex Carbs)
៣. ញ៉ាំអាហារតិចៗ២ទៅ៣ម៉ោងម្តង
៤. ទំពាអាហារឲ្យម៉ដ្ឋល្អ ត្រូវប្រើពេលយ៉ាងតិច១០នាទីក្នុងមួយពេល ឬត្រូវឈប់ញ៉ាំទោះជាមិនទាន់ឆ្អែតក៏ដោយ ព្រោះមនុស្សយើងត្រូវការពេលយ៉ាងតិច១០នាទីក្នុងការរំលាយ និងបញ្ជ្រាបអាហារដើម្បីបញ្ជូនព័ត៌មានទៅប្រាប់ខួរក្បាលថាឆ្អែតហើយ។ បើយើងនៅតែបន្តញ៉ាំ នោះអាហារនឹងលើសចំនួន ហើយបើយើងដើរចេញ យើងនឹងមានអារម្មណ៍ថាឆ្អែតនៅ១០នាទីក្រោយមក។
៥. ហាត់ប្រាណឲ្យទៀងទាត់ (ឲ្យអ្នកជំងឺញ៉ាំអាហារសម្រន់មុនហាត់ប្រាណ)។
៦. ញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិប្រូតេអ៊ីន និងជាតិសរសៃច្រើនរួមមាន សាច់ត្រី ឬសាច់ផ្សេងៗ (៣០-៧០ភាគរយ) បន្លែ(៣០-៥០ភាគរយ)។
ចំណាំ៖ ត្រូវញ៉ាំផ្លែឈើទាំងមូល ចៀសវាងទឹកផ្លែឈើស្រស់ដូចជា ទឹកក្រូចច្របាច់ ទឹកអំពៅ ទឹកត្នោត ទឹកផ្លែប៉ោម។ កាត់បន្ថយ ការញ៉ាំពោត ទុរេន ផ្លែខ្នុរ និងផ្លែឈើដទៃដែលផ្អែមខ្លាំង។ គួរចៀសវាងការទទួលទានបង្អែម។
៧. ត្រូវញ៉ាំទឹកសុទ្ធ ចៀងវាងភេសជ្ជៈផ្អែមដែលធ្វើឲ្យជំងឺរបស់អ្នកកាន់តែធ្ងន់ទៅៗ។
Ly Sreyvyna Medical Group ស្ថិតនៅផ្ទះលេខ ៣៣៩A/B/C ផ្លូវ១៦៣ រាជធានីភ្នំពេញ៕
ប្រភព៖ គេហទំព័ររបស់ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ នាទីសុខភាពនិងសម្ផស្ស

